Aktuelno Crna Gora Sandžak Srbija

Berlinski kongres prije 141 godinu definisao građanska prava i vjerske slobode na Balkanu

Na današnji dan, 13. jula 1878. godine potpisan je Belinski sporazum kojim su se Njemačka, Velika Britanije, Austro-Ugarska, Francuska, Italija, Rusija i Turska dogovorile o formiranju novih država na Balkanu i međusobnim odnosima. Balkanskim mirom nastale su Rumunija, Crna Gora, Srbija i Bugarska kao autonomne kneževine pod otomanskim suverenitetom (do 1908). Takođe, velike sile su Berlinskim mirom definisale i Novopazarski sandžak.

Berlinski mir je historijski događaj, jedan od najznačajnijih za Srbiju i Crnu Goru. Na zvaničnom sajtu Ministarstva spoljnjih poslova Republike Srbije, u odjelu “istorijski dokumenti”, objavljene je Berlinski sporazum iz 1878. godine, dijelovi koji se odnose na Balkan.

Članom 25. je, kako piše u prevodu na srpski jezik, definisano da će: Provincije Bosnu i Hercegovinu će zaposesti i njima upravljati Austro-Ugarska. Budući da vlada Austro-Ugarske ne želi da preuzme upravljanje u Novopazarskom sandžaku (sadašnja Pokrajina Kosovo), koji se prostire između Srbije i Crne Gore u pravcu jugoistoka na drugoj strani Mitrovice, otomanska administracija će tamo i dalje obavljati svoje funkcije. Međutim, da bi se obezbedili održavanje novog političkog stanja, kao i sloboda i bezbednost komunikacija, Austro-Ugarska zadržava pravo da u celom ovom delu nekadašnjeg vilajeta Bosne drži svoje garnizone i da koristi vojne i trgovačke puteve. U tom cilju, vlade Austro-Ugarske i Turske zadržavaju za sebe pravo da se dogovore o detaljima”.

Članom 26 Visoka Porta (Turska), kao i sve one Visoke strane ugovornice koje to do sada nisu učinile, priznaju nezavisnost Crne Gore, a članom 34 visoke strane ugovornice priznaju nezavisnost Kneževine Srbije, u zavisnosti od uslova izloženih u sledećem članu.

A članon 35 se definišu građanska, poliitčka i ljudska prava u Kneževini Srbiji.

“Ni za jedno lice u Srbiji razlika u verskoj opredeljenosti ili konfesiji ne sme biti povod za isključenost ili nemogućnost u pogledu uživanja građanskih ili političkih prava, rada u javnim službama, obavljanja javnih funkcija i ukazivanja počasti, kao ni u pogledu obavljanja raznih profesija i delatnosti, u bilo kom mestu. Sloboda i vidno praktikovanje svih oblika ispovedanja vere obezbediće se svim domaćim licima u Srbiji, kao i strancima, i neće biti nikakvih prepreka u pogledu hijerarhijske organizacije različitih zajednica niti u pogledu njihovih odnosa s njihovim duhovnim poglavarima”, stoji na sajtu srbijanskog ministarstva spoljnjih poslova.

Berlinski kongres je članom 62, na zahtjev Turske, jasno precizirao vjerska i prava ispoljavanaj vjerskih sloboda:

“Budući da je Visoka Porta izrazila nameru da održava načelo verske slobode, kao i da mu da najšire tumačenje, Strane ugovornice primaju k znanju ovu spontanu izjavu. Verska razlika ne sme ni u kojem delu Otomanskog carstva biti povod za isključenost ili nemogućnost bilo kojeg lica u pogledu uživanja građanskih ili političkih prava, rada u javnim službama, obavljanja javnih funkcija i ukazivanja počasti, ili obavljanja različitih profesija i delatnosti, u bilo kom mestu. Sloboda i vidno praktikovanje svih oblika vere obezbediće se svima i neće biti nikakvih prepreka u pogledu hijerarhijske organizacije različitih zajednica niti u pogledu njihovih odnosa s njihovim duhovnim poglavarima.

Duhovna lica, hodočasnici, kao i monasi svih nacionalnosti koji putuju u evropski deo Turske, ili u njen azijski deo, uživaće ista prava, povlastice, kao i privilegije.

Gore pomenutim licima i njihovim verskim, dobrotvornim i drugim ustanovama u svetim mestima i drugde priznaje se pravo na službenu zaštitu od strane diplomatskih ili konzularnih agenata Sila u Turskoj. Izričito se zadržavaju prava koja ima Francuska, i potpuno se podrazumeva da se ne mogu vršiti nikakve izmene u pogledu status quo-a svetih mesta. Monasi na planini Atos, bez obzira na to iz koje zemlje potiču, zadržaće svoje ranije posede i povlastice i uživaju, bez ikakvog izuzetka, potpuno jednaka prava i prerogative”.

Povezane vijesti