Aktuelno Društvo Srbija

PAMTIMO: Sjeverin 1992-2019.

Fond za humanitarno pravo (FHP) i Sandžački odbor su, povodom 27. godišnjice od otmice i ubistva 17 Bošnjaka iz Sjeverina, zatražili od institucija Srbije da napuste politiku izbjegavanja odgovornosti za kršenja ljudskih prava tokom 1990-ih, te da žrtvama omoguće da saznaju istinu o sudbini njihovih najmilijih.

“Fond za humanitarno pravo (FHP) i Sandžački odbor svjedočili su kontinuiranom odnosu ignorisanja i diskriminacije sjeverinskih žrtava od strane institucija Srbije. Dugogodišnji bezuspješni napori porodica žrtava da ostvare svoje pravo na reparacije i status civilnih žrtava reflektuje težnju institucija da izbjegnu priznavanje odgovornosti Srbije za otmice i ubistva stanovnika Sjeverina. Sa druge strane, neuspešna potraga za tijelima ubijenih svjedoči o svjesnom i namjernom sprečavanju svakog pokušaja da se otkrije istina o njihovom stradanju”, istakle su organizacije za zaštitu ljudskih prava.

Podsjećaju da su porodice ubijenih Sjeverinaca bezuspešno su pokušale da dobiju obeštećenje za ubistvo svojih najbližih, tuživši Republiku Srbiju 2007. godine zbog njene podrške VRS, kao i zbog njene odgovornosti za nesprečavanje ovog zločina i obaveze da zaštiti građane pograničnog područja u vrijeme trajanja oružanog sukoba u susednoj BiH.

Nakon više od šest godina suđenja, njihova tužba je odbijena s obrazloženjem da ne postoji veza države Srbije i zločina koji se dogodio. Evropski sud za ljudska prava je u februaru 2019. godine odbio da razmatra predstavku koju su mu članovi porodica uputili, s obrazloženjem da se zločin dogodio pre nego što je Srbija ratifikovala Evropsku konvenciju za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda, čime su iscrpljene sve pravne instance kojima su porodice žrtava mogle da se obrate za ostvarenje svog prava na naknadu štete.

Kako predičavaju pored nastojanja da za svoje stradanje dobiju adekvatno obeštećenje, porodice žrtava se suočavaju i sa dugogodišnjim odbijanjem institucija Srbije da se za civilne žrtve rata proglase članovi njihovih porodica. Razlog za odbijanje dodeljivanja statusa civilne žrtve rata nalazi se u diskriminatornim odredbama važećeg Zakona o pravima civilnih invalida rata.

Naime, iako su žrtve otmice u Sjeverinu bile državljani Srbije, zločin se dogodio na teritoriji BiH i to od strane vojske koju Srbija ne smatra neprijateljskom, te se iz tih razloga te žrtve, u očima institucija Srbije, ne smatraju civilnim žrtvama rata. Iako je Ministarstvo za rad, zapošljavanje, boračka i socijalna pitanja izradilo Nacrt zakona koji je potpunije trebalo da uredi prava civilnih žrtava rata, u Nacrtu je zadržano diskriminatorno rešenje iz važećeg zakona. Ukoliko se usvoji postojeći Nacrt zakona, žrtve iz Sjeverina i dalje neće moći da steknu status civilnih žrtava rata.

Tokom prethodnih 27 godina pronađeni su posmrtni ostaci samo jedne žrtve, dok se ostali i dalje vode kao nestala lica.

Pripadnici srpskih oružanih formacija lojalnih su, nakon legitimisanja svih putnika, 22. oktobra 1992. godine iz autobusa koji je saobraćao na relaciji Rudo-Sjeverin-Pribo izveli 16 građana bošnjačke nacionalnosti: Mehmeda Šeba, Zafera Hadžića, Meda Hodžića, Medredina Hodžića, Ramiza Begovića, Derviša Softića, Mithada Softića, Muja Alihodžića, Aliju Mandala, Seada Pecikozu, Mustafu Bajramovića, Hajrudina Sajtarevića, Esada Džihića, Idriza Gibovića, Ramahudina Ćatovića i Mevlidu Koldžić, te ih vojnim kamionom odvezli u pravcu Višegrada, gde su ih brutalno pretukli i potom ubili na obali Drine. Veče uoči ovog događaja, ispred porodične kuće u Sjeverinu otet je Sabahudin Ćatović, od kada mu se gubi svaki trag.

Povezane vijesti