Aktuelno Društvo Intervju

Profesor Škrijelj: Bošnjaci mnogo duguju Aćifu Efendiji, trebaju mu podići spomenik i njegovim imenom nazvati ulice i javne ustanove

U povodu 75. godišnjice od strijeljanja Aćifa Hadžiahmetovića, komandanta odbrane Novog Pazara od napada četnika u Drugom svjetskom ratu, historičar i književnik iz Novog Pazara Prof. Dr. Redžep Škrijelj je iznio stav da mu Bošnjaci i građani Sandžaka, pogotovo Novog Pazara, mnogo duguju, ne samo kao jednom od najzaslužniji što Novi Pazar nije doživio pripremljeni genocid, već i kao osnivaču političkog pokreta Bošnjaka u 20. vijeku.

Smatra da “Aćifu Efendiji Hadžiahmetoviću u Novom Pazaru treba napraviti dostojan spomenik, da bar jedna ulica dobije njegovo ime, kao i mnoge ustanove, bez ikakvog srama i s ponosom”.

Historičar i književnik Prof.Dr. Redžep Škrijelj

U razgovoru za SNews profesor Škrijelj, s pozicije historičara i istraživača koji se posbeno bavio ovom tematikom, ističe da je pripisivanje albanskog identiteta i prezimena “Bljuta” Aćifu Hadžiahmetoviću pokušaj da mu se pripiše nekakva negativna uloga.

“Aćif Efendija nije samo jedan od najzaslužniji za odbranu Pazara od genocida koji mu se pripremao on je jedna od najvećih političkih figura 20. vijeka, možda i najveća, zbog toga što je u periodu između dva rata predstavljao neprikosnovebi autoritet i kao osnivač muslimanske stranke Džemijet, prve stranke oko koje su se nakon stvaranja Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca počeli okupljati Bošnjaci. On na taj način predstavlja jednu vodeću figuru i možemo ga detirminirati kao osnivača političkog pokreta Bošnjaka u 20. vijeku”, ocjenjuje Škrijelj.

On ističe da su ga režimi, za Bošnjake krute Kraljevine SHS, a zatim i Jugoslavije pokušavali diskreditovati, čak i likvidirati i u prilog tome govore tri atentata na Aćifa Efendiju.

“Kao vodeća politička figura vidjelo se između dva rata da niko ne može da dobije nikakve izbore u Sandžaku, naročito u Novom Pazaru, a da se pri tom ne vidi kakav je stav Aćifa Hadžiahmetovića.

Škrijelj izražava stav da “priča kojom mu pripusuju da je dobio srebni krst je rekla kazala” jer ne postoji nigdje takav podatak, a historija priznaje samo činjenice, a ne špekukacije.

“Mi Bošnjaci mu mnogo dugujemo i mi njega treba da obilježimo bez namjere da druga strana osjeti da želimo nekoga da uvrijedimo. Naša je dužnost i obaveza da tako veliku i značajnu ličnost, našeg političkog i opštedruštvenog života, čovjeka koji je zaslužan da Novi Pazar oktobra i novembra mjeseca 1941. godine ne osvane kao jedna od najvećih klanica u 20. vijeku. Nakon svgea što mu se pripremalo, Mirko Roginjac je u više navrata pokušao da ga likvidira, a za to nije bio ni jednom kažnjen. To se računalo kao običan verbalni delikt ili izgred”, smatra i podvlači da mu Bošnjaic dugujemo opštu zahvalnost, zato što ih je spasio jednog opšteg pokolja koji bi možda bio većih razmjera nego što je to bila Srebrenica.

U svom javnom mišljenu Škrijelj podsjeća da je osim prijetnje od organizovanih četnićkih jedinica koje su se mjesecima okupljale oko Novog Pazara opasnost prijetila i od partizanskog pokreta.

“Vrlo dobra koordinacija sa Muslimanskom milicijom koja je bila nenapadačka i samoodbrambena je pomogla da se izvrši odbrana Pazara. Međutim svi njegovi neprijatelji, naročito režimi, ono što nisu mogli da mu urade u ratu oni su mu to priredili kada se rat završio. Njegovi neprijetaljie koji su pristupili pratizanskom, odnosno komunističkom pokretu, preobučeni su zaposjeli sud, policiju i državne institucije. Zahvaljujući lokalnim munaficima uspjeli su da ga zarobe i likvidiraju. Na taj način je otišao u zaborav jedan od najznačajnijih ljudi sa ovih prostora i treba na dostojanstven i adekvatan način da mu se odužimo”, poručuje istaknuti historičar i intelektualac.

Aćif Hadžiahmetović, u narodu poznatiji kao Aćif Efendija. Foto: Arhiv, kolorizacija: Damir Gruda

Na pitanje kako trebaju Pazarci danas da se oduže Aćifu Efendiji odgovora da u budućnosti treba napraviti simpozijum na kojem ćemo pozvati ljude iz nauke, sučeljiti mišljenje da vidimo šta on zaista predstavlja u našoj prošlosti.

Škrijelj smatara da, osim negativnih konotacija iz redova bošnjačkih autora, Aćifa Efendiju je najkorektnije opisao mladi Milutin Živković koji nije preterivao već je, oslanjajući se na faktografiju pokušao da pokaže političku i intelektualnu snagu koji mnogi ne vide i žele da prenebegnu činjenice koje se tiču elementarnog očuvanja mira, stabilnosti i nastavka života na ovim prostorima.

Prema riječima Škrijelja s tim što bi Bošnjaci obilježili Aćifa Efendiju ne bi trebalo da pogađa drugu stranu jer odbrana Pazara nije bila usmjerena protiv bilo koga, već isključivo odbrambenog i domobranskog karaktera.

“Ne može imati razarački i napadački karakter koji Bošnjake navodi da učine više nego što je elementarn odbrana i opstanak stanovništva. Stanovništva koje nije vjerovalo ni komunistima. Sama klauzila da ne postoi Bog je kod jednog veoma vjerski opredjeljenog stanovništva izazivalo posljedice. Niko nije želio da pristupi pokreru koji je izuzimao Boga. Aćifu Efendiji treba napraviti dostojan spomenik, da jedna ulica dobije njegovo ime, kao i mnoge ustanove, bez ikakvog srama i s ponosom treba da nose ime Aćifa Efendije Hadžiahmetovića”, zakljuučio je profesor Škrijelj.

Juče se navršilo 75 godina od egzekucije Aćifa Efendija Hadžiahmetovića. On je, 21. januara 1945. godine, na stratištu “Hadžet” strijeljan od strane komunističkih vlasti. Aćif Efendija Hadžiahmetović bio je komandant odbrane Novog Pazara u Drugom svjetskom ratu, najistaknutiji sandžački političar između dva svjetska rada i lider stranke “Džemijet”. u narodu poznat kao Aćif-efendija, jedan je od najpoznatijih sandžačkih političara između dva svjetska rata. Rođen je u Novom Pazaru, 1887. godine. Osnovnu školu i ruždiju završio je u Novom Pazaru, a u periodu od 1913. do 1920. godine školuje se u Istanbulu i na turskoj Vojnoj akademiji u Bitolju, poznatoj po tome što je na njoj studirao i osnivač Republike Turske Kemal Ataturk. Nakon završetka studija stiče zvanje kapetana i 1920. godine vraća se u Novi Pazar.

U to vrijeme, nakon osnivanja Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca (SHS), i na prostoru Sandžaka dolazi do političkog organizovanja Bošnjaka, osnivanjem ogranka jedne od tada vodećih bošnjačkih stranaka na prostorima bivše Jugoslavije, Džemijet. U uže rukovodstvo te stranke u Novom Pazaru izabrani su tada vodeći novopazarski trgovci i rentijeri Ćamil-beg Ejubegović, Mehmedalija Osmanbegović, Šahsuvar-beg Čavić, Alaga Kiljerdžić, Ejub Ljajić i Ahmet Daca, a za generalnog sekretara Aćif Hadžiahmetović.

Zbog neslaganja i odbijanja saradnje sa tadašnjim režimom, Džemijet je u međuvremenu, 1924. godine, zabranjen.

Kao jedna od vodećih ličnosti novopazarskog kraja, Aćif Hadžiahmetović će, u periodu do početka Drugog svjetskog rata, biti na raznim položajima: poslanik u Skupštini Kraljevine SHS i Jugoslavije, sreski načelnik, član Vakufske direkcije i Vakufsko-mearifskog sabora u Skoplju.

U prvim ratnim godinama područje Sandžaka ponovo će naći u sferi interesovanja različitih političkih grupacija i pod uticajem raznih ideoloških koncepcija. Novi Pazar, kao centar regije, već na početku tog rata, u nekoliko navrata će biti na meti četničkih napada, što će dovesti do samoorganizovanja lokalnih prvaka i formiranja Odbora za odbranu grada, na čijem čelu će se naći Aćif Hadžiahmetović.

Komunističke vlasti su nakom oslobođenja Novog Pazara 1944, u čijim redovima su kako se pozdano zna ušli pripadnici četničkog pokreta, Hadžiahmetovića osudile is srtijeljale pod optužbom da je sarađivao s okupatorom.

U Novom Pazaru je u organizaciji Bošnajčkog nacionalnog viječa i SDA Sandžaka još 2012. godine postavljena spomen tabla na mjestu gdje je nekada bila kuća Hadžiahmetovića, na uglu ulica Avnoja i 28. novembra.

Povezane vijesti