SHARE Fondacija: Špijuniranje softverom potvrdile dvije međunarodne laboratorije za digitalnu forenziku

SHARE Fondacija objavila je juler da su studenti i opozicioni političari u Srbiji početkom 2026. godine bili na meti špijunskog softvera. Prema njihovim nalazima, najmanje 14 osoba targetirano je različitim vrstama naprednog spajvera, što predstavlja dosad najmasovniji dokumentovani talas upotrebe ovakvih tehnologija u zemlji.

Mete napada bili su, kako se navodi na sajtu SHARE Fondacije, članovi studentskog pokreta i aktivisti, ali i narodni poslanik te lokalni odbornik opozicionih stranaka. Period targetiranja poklapa se sa održavanjem lokalnih izbora 29. marta 2026. godine.

Spajver omogućava potpuni pristup podacima na uređaju – komunikaciji, kontaktima, fotografijama, aplikacijama i fajlovima – uz mogućnost tajnog snimanja ekrana, aktiviranja mikrofona i kamere. Upotreba ovakvog softvera u Srbiji predstavlja krivično djelo.

Nalaze SHARE Fondacije potvrdile su i dvije međunarodne laboratorije za digitalnu forenziku – Citizen Lab sa Univerziteta u Torontu i Security Lab Amnesty Internationala.

Izvještaj Citizen Lab-a o digitalnom nadzoru u Srbiji. Na zvaničnim snimcima izveštaja Running in Circles jasno se vidi da je BIA identifikovana kao korisnik izraelskog sistema Circles (filijala NSO Group) za praćenje lokacije i prisluškivanje. Sistem BIA je bio vođen pod šifrom Shkoda Sambu, uz zabeležene mrežne IP adrese 195.178.51.242-243 i 195.178.51.252.

Citizen Lab u izveštaju podsjeća i da je BIA bila klijent njemačko-britanskog špijunskog softvera FinFisher (FinSpy), čije je korištenje u Srbiji zabeleženo još 2014–2015. godine, u periodu kada je Aleksandar Vučić došao na čelo Vlade i preuzeo potpunu kontrolu nad bezbjednosnim sektorom.

“Citizen Lab je dokumentovao infekciju Pegasusom, izraelskim špijunskim softverom vojnog ranga, dok je Amnesty potvrdio novu verziju NoviSpy spajvera instaliranu na Android uređajima tokom policijskog zadržavanja”, navodi se.

„Naši nalazi pokazuju da je mirni prodemokratski pokret u Srbiji agresivno na meti špijunskog softvera, u periodu pred ključne izborne cikluse u 2026. godini“, izjavio je John Scott‑Railton iz Citizen Laba.

SHARE Fondacija upozorava da ovakva praksa predstavlja grubo kršenje prava na privatnost, slobodu izražavanja i političke slobode, te direktno narušava integritet izbornog procesa.

Izvor: AI

M.H.