Aktuelno Kultura Sjenica

Tarih (tabla) na ulazu Sultan Valide džamije podsjeća na njene graditelje i restauratore

Tarih (tabla) iznad ulaznih varata Sultan Valide džamije: “Dok hajrat Valide Sultanije čekaše ummet TIKA za vrijeme Erdogana restaurira ovaj mehabet (svetinju), sva srca se nurom ispuniše i za datum restauracije rekoše: “Uz pomoć Allaha Voljenog, Veličanstvenog i Bogatog 1440. (h.g.)”.

Klanjanjem džuma-namaza u petak, 19. jula 2019. godine, sjenička Sultan Valide džamije data je vjernicima na korišćenje nakon restauracije od strane turske agencije TIKA. Tom objektu od kulturnog i historijskog značaja je vraćen ponovni sjaj i orginalnost u unutrašnjem i vanjskom izgledu, ali i u funkcionalnosti.

Džamija je dobila uređen avlijski prostor, novi šadrvan i tarih (tabela) iznad ulaznih vrata.

Kako je rečeno tokom prve džume nakon restauracije džamija još zvanično nije otvorena za posjete i njeno svečano otvaranje se očekuje u septembru ove godine.

Na po prvi put postavljenoj tabli iznad vrata graditelji su postavili tablu na kojoj se ukazuje da je ona restaurirana za vrijeme aktuelnog turskog predsjednika Recepa Tayyipa Erdogana.

“Dok hajrat Valide Sultanije čekaše ummet TIKA za vrijeme Erdogana restaurira ovaj mehabet (svetinju), sva srca se nurom ispuniše i za datum restauracije rekoše: ‘Uz pomoća Allaha Voljenog, Veličanstvenog i Bogatog 1440. (h.g.)'”, istakao je imam džamije Hazir ef. Dacić čitajući prevod natpisa sa tabele.

On je podsjetio da džamije predstavljaju sjedište vjerskog, društvenog, obrazovnog, odgojnog i sveukupnog života i treba da bude utičište i simbol džemata kojeg sabire, čuva i drži na okupu.

“Kroz džamiju i džemat muslimani upoznaju jedni druge, približavaju i prilagođavaju svoje potrebe i stavove, udružuju se u postizanju određenih planova i ciljeva, učvršćuju komunikaciju i saradnju i bratske odnose”, rekao je ef. Dacić u obraćanju sa hutbe.

Govoteći na temu džamija Dacić je naveo da se Sjenica prvi put spominje u povelji o trgovini 1253. godine, kao značajno tržište na značajno srednjovjekoevnom putu i da u 17. vijeku dobija na strateškom značaju jer u njoj Turci podižu trvđavu na čijem mjestu je danas škola.

“Pripada ukupnom kulturnom naslijeđu Bošnjaka i muslimana na ovom području. Malo je džamija u Sandžaku, pa i na Balkanu koje svojim izgledom, vanjskom i unutarnjom ljepotom i veličinom nadmašaju Pertevnihal Valide Sultan džamiju u Sjenici. Zbog lociranosti na odabranom mjestu njen impresivan izgled dolazi do potpunoh izražaja i spravom se može reći da je riječ o najvećem arhitektonskom poduhvatu ovoga kraja i šire”, kazao je u obraćanju vjernicima predočivši podatak da je izgradnja džamije počela 1870. godine i godinu kasnije, u julu 1871. stavljena vjernicima na raspolaganje.

U aprilu 2017. godine Sultan Valide džamije je ušla u obnovu, temeljnu i najobiniju od izgradnje. U petak, klanjanajem džuma-namaza džamija je otvorila vrata svrski zbog koje je i izgrađena-sedždi uzvišenom Allahu

“Sjenicu je 1463. godine posjetio sultan Mehmed Fatih, a 2019. godine se nadamo da će Sjenicu posjetiti njegov sljedbenik Redžep Tayyip Erdogan”, ukazao je imam Dacić uputivši zahvalanost, u ime svih muslimana sa ovih prostora, Vladi Republike Turske i njenim službama za sve što su učinili i čine za Bošnjake Sjenice i Sandžaka.

“Sa ovog mubarek mjesta čast mi je da mubareklišem svim vama ovaj džumanski dan, Džamijkom odboru, IZ-e Sjenice, Mešihatu Sandžaka, uz dove Allahu da ovaj prelijepi objekat još hiljadama godina svjedoči jednoću Allaha dž.š. i poslanstvo Muhammeda s.a.v.s.”, poručio je.

Džamija Pertevnihal Valide sultanije, poznata kao džamija “Sultanija Valida”, nalazi se u samom centru Sjenice i jedan je od simbola tog sandžačkog grada i opštine na jugozapadu Srbije. Sagrađena je sredinom 19. vijeka kao zadužbina majke turskog 32. sultana i 111. islamskog halife Abdulaziza. Pored one u Sarajevu, ima status „carska“ ili „careva“, jer ju je gradila sultanova porodica.

Pored simbolike ponovnog rađanja Osmanlijskog carstva, specifična je i jedinstvena u graditeljskom smislu, jer ima kube (kupolu) bez stubova čiji je prečnik oko 15 metara.

Arheolog i poznavaoc islamske umjetnosti i arhitekture iz Sjenice Mustafa Baltić pojasnio je da je u vrijeme kada je džamija građena bila najzapadnija carska džamija u Evropi i trebala je biti simbol moći Osmanlijske države.

„Graditelj ove džamije je u stvari sultan Abdulaziz Han, ali se spominje njegova majka Pertevnih(y)al Valide jer je po granicama carstva trebalo graditi džamije azizije kako bi se pokazala moć i ponovno rađanje Osmanlijske države. U to vrijeme, 1870. godine, kada je džamija građena, Sjenica nije brojala ni pet hiljada stanovnika. I, za današnje uslove, ona je velika“, ukazuje Baltić i podsjeća da je Sjenica 1864. godine postala sjedište Novopazarskog Sandžaka, kao najzapadnijeg dijela osmanske države.

– Džamija sa najvećim kubetom bez stubova na Balkanu –

Sjenička džamija dominira tim gradom. Nalazi se prekoputa zgrade lokalne uprave na malom uzvišenju. Sagrađena je bez temelja, od bijelog kamena i materijala sa ovog podneblja. Ima jedno munare sa jednim šerefetom. Njena izgradnja nije završena zbog nedostatka finansija u to vrijeme. Na to ukazuju postavljene originalne kamene osnove stubova koje nose kupole trijema.

Tokom Prvog svjetskog rata (1917.) austrougarska vojska je sa džamije skinula olovne ploče kako bi ih koristila za pravljenje municije. Džamija se zvala i „kuršumli“ ili „bijela“. Drveni stubovi, na kojima, počiva dio unutrašnjosti, su takođe sačuvani kao originalni.

Graditeljska suština da kupola stoji bez stubova je u tada korišćenim prirodnim materijalima za ekstremne klimatske uslove kakvi su u Sjenici.

Turska agencija za razvoj i koodrinaciju (TIKA) gotovo je u potpunosti realizovala porojekat restauracije i konzervacije carske džamije u Sjenici koja će time postići status spomenika kulture od izuzetnog značaja.

Džamija građena 1870. godine zbog nedostatka sredstava nikada nije završena do kraja. Takođe treba da se obnovi i džamijski šadrvan koji je uništen tokom bombardovanja Sjenice u Drugom svjetskom ratu.

Projekat za sjeničku „Pertevnihal Valide sultanija džamija“, koji TIKA sprovodi, je gotov i uskoro se očekuje njegova realizacija.

U džamiji je tokom Prvog svjetskog rata održana Sjenička konferencija i tokom historije je bila je centar raznih dešavanja. Taj objekat ima status spomenika kulture i pod zaštitom je države.

Džamija Sultan Valide je bila zatvorena u periodu do 1945. do 1953. godine, kada su je komunističke vlasti, nakon rušenja gradske tvrđave i čaršije, koristile kao magacin za žito.

Nakon estauracije jedina careva džamija u Srbiji i Sandžaku, neće biti samo jedan od prostor za molitvu, već će kao jedan simbol Sjenice i regije Sandžak i kulturno-historijski spomenik, biti otvorena za sve posjetioce, kulturna i turstička atrakcija.

Povezane vijesti