Aktuelno Politika Regija Sandžak

Ugljanin primio priznanje za lidere Džemijeta

Lider SDA Sandžaka i osnivač Bošnjačkog nacionalnog vijeća (BNV) Sulejman Ugljanin uputio je danas čestitke i zahvalnost predsjedniku Kosova Hashimu Tachiju zbog dodjeljenog priznaja liderima stranke “Džemijet”, Ferhat begu Dragi i Aćif efendiji Hadžiahmetoviću.

Ugljanin je zajedno sa potpredsjednicina BNV-a Esadom Rahićem i Fuadom Baćićaninom, i vijećnicima i predstavnicima BNV-a, danas prisustvovao skupu u”100 godina od osnivanja političke organizacije Džemijet”, organiziran pod pokroviteljstvom Predsjednika Republike Kosovo u Prištini

Ugljanin se zahvalio za priznanje koje je njemu uručeno.

“Čestitam Vam na velikoj državničkoj i ljudskoj odluci da dodjelite ovo visoko priznanje Ferhat begu Dragi i Aćif efendiji Hadžiahmetoviću povodom 100 godina od osnivanja organizacije Džemijet. Ferhat draga, bio je veliki čovjek, zaslužan lider i mudar političar. Narodi Sandžaka Kosova i Makedonije, duguju mnogo njegovoj viziji i odanosti”, objavio je Ugljanin na svom fb profilu.

On je podsjetio da je Bošnjačko nacionalno vijeće (BNV) Sandžaka 2012. godine je u Novom Pazaru i Tutinu postavilo Spomen ploče Ferhat begu Dragi na školi u selu Draga i u centru grada Novog Pazara na mjestu gdje se nalazila kuća Aćif efendije.

“Nedžib Draga, Ferhat beg Draga, Aćif Efendija i Šaban Poluža su uzor sandžačkih patriota. U ime Bošnjačkog nacionalnog vijeća i svih sandžačkih patriota, zahvaljujem na pruženoj prilici da primim ovo Veliko priznanje dodjeljeno Aćifu Hadžiahmetoviću. Počasti Nedžibu i Ferhat Begu Dragi, počast Aćifu Hadžiahmetoviću, počast Šabanu Poluži”, poručio je Ugljanin.

Na skupu su pored gostiju iz Sandžaka prisustvovali zvaničnici kosovske vlade, predstavnici organizacije “Kosovo za Sandžak”, istaknuti historičari te naučni radnici iz Kosovo i Sandžaka.

– Džemijet okupljao najveći broj Bošnjaka Sandžaka

Prema podacima koje je objavio Centar za Bošnjačke studije (CBS) Ferhad-beg Draga je bio najutjecajniji bošnjački političar u Sandžaku u prvim decenijama 20. stoljeća, osnivač i predsjednik političke partije “Džemijet”koja je okupljala najveći broj bošnjačkog stanovništva na ovim prostorima u tom periodu. Ferhat Draga je i bio poslanik Džemijeta u parlamentima Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca.

Rođen je 1873. godine, u selu Draga (u opštini Tutin), kao treći po redu sin uglednog Alije, iz poznate bošnjačke porodice Pepić.

Prvih godina svog političkog angažmana, u vremenu do kraja Prvog svjetskog rata, Ferhad-beg Draga svoje aktivnosti usredsređuje uglavnom na borbu za ostvarenje vjersko-prosvjetne autonomije, zalažući se za uvođenje maternjeg jezika i latiničnog pisma u školama na području tzv. južnih zemalja (Srbije i Makedonije).

U aktivan politički život tek formirane Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca uključuje se sa partijom Džemijet koju je, zajedno sa starijom bratom Nedžibom, i osnovao, u Skoplju 17. decembra 1919. godine.

Prve godine postojanja Džemijetom upravlja Nedžib-beg Draga, nakon čije smrti, 1921. godine, vođenje partije, na Drugom kongresu, 1922. godine, preuzima Ferhad-beg, koji se do tada, zbog sukoba sa režimom Kraljevine SHS, nalazio u inostranstvu (u Albaniji prije svega). Zahvaljujući velikom uticaju kojeg je u tom periodu imao u narodu i velikom ugledu njegovih osnivača, braći Pepić, Džemijet postiže veoma dobre izborne rezultate na parlamentarnih izborima 1920. i 1923. godine, na kojima osvaja 8, odnosno 14 poslaničkih mandata, postajući na taj način jedna od najznačajnijih parlamentarnih stranaka u cijeloj Kraljevini.

U skladu sa osnovnim političkim opredjeljenjem svog predsjednika, Ferhad-bega Drage, glavni akcenat u svom političkom radu stranka će u tom periodu dati prosvjetnom i agrarnom pitanju, zalažući se za vjersko-prosvjetnu autonomiju i maternji („nacionalni jezik južnih muslimana”) u školama, te očuvanje vakufske imovine i izuzeće od agrarne reforme begovske zemlje.

Politika Džemijeta po pitanju obrazovanja, izražena već od početka rada stranke, formulisana je i u zvaničnom stranačkom glasilu „Hak”, koji u svom serijalu „Današnje potrebe”, iz 1920. godine, donosi tekst u kojem se konstatuje da ako država priznaje jedan narod, onda mora priznati i njegovu tradiciju i jezik, jer „kao što nema vlasti bez naroda, tako ne može biti ni vlasti nad narodom, koji nema svoj jezik”.

U to vrijeme širom Sandžaka i na području Kosova i Makedonije sprovodile su se masovne akcije etničkog čišćenja i otvorenog terora prema bošnjačkom, turskom i albanskom stanovništvu. Reagujući na sva ta dešavanja, Džemijetovi poslanici uputili su, februara 1921. godine, protestno pismo Predsjedništvu Ustavotvorne skupštine Kraljevine SHS. Uz konstataciju da se „u zadnje vrijeme u krajevima i nahijama Kosova, Prizrena, Sandžaka, Skoplja, Ohrida i drugih, svakim danom ubija na stotine djece i žena“, u protestu se jasno ističe da „zulumi nad muslimanskim stanovništvom od strane civilne vlasti prelaze svaku mjeru“ i da se to nikako ne može dovesti „u sklad s osjećajima čovječnosti i humanosti“.

Slične ocjene iznošene su i u Džemijetovom stranačkom glasilu „Hak“, koji je, nakon reakcije na paljenje skopske Burmali džamije, 18. novembra 1924. godine, zabranjen, i time najavljen žestok politički obračun sa Ferhad-begom i njegovom strankom, koji će uslijediti u samo predvečerje izbora za novi saziv parlamenta Kraljevine SHS, u februaru 1925. godine.

Sve veći ugled koji je Ferhad-beg uživao u širokim narodnim slojevima i promjena u političkoj orijentaciji njegove stranke, u vodećim srpskim političkim strankama toga vremena protumačeni su kao ugrožavanje njihovih političkih pozicija[5], zbog čega će one, 31. januara 1925. godine, u Skoplju, organizovati njegovo hapšenje. Ubrzo nakon toga Džemijet je proglašen antidržavnom strankom i njegov rad je zabranjen.

Sa ciljem osiguranja izborne pobjede, na izborima 8. februara 1925. godine, radikalske vlasti, neposredno prije i na sam dan izbora, sprovode u Novom Pazaru i okolnim mjestima neviđene akcije zastrašivanja i otvorenog terora nad lokalnim bošnjačkim i ostalim nesrpskim stanovništvom, što će im kao rezultat i donijeti pobjedu na ovim izborima. Ferhad-beg Draga na ovim izborima ipak ostvaruje pobjedu u Zvečanskom okrugu i osvaja poslanički mandat, koji mu, međutim, biva oduzet i protivzakonito poništen.

Odlukom tadašnjih vlasti Ferhad-beg Draga je osuđen na 100 godina robije s prinudnim radom, da bi mu, kasnije, kazna bila ublažena na 25 godina, a potom i ukinuta aktom o pomilovanju, kralja Aleksandra Karađorđevića.

Uprkos zabrani djelovanja, Džemijet je u bošnjačkom narodu i dalje imao veoma značajnu podršku, što se vidi i po izbornim rezultatima na posljednjim parlamentarnim izborima u Kraljevini Jugoslaviji, 1938. godine, kada je, na izbornoj listi „Jereze 2“, jedan od lidera ove stranke u Sandžaku, Aćif-ef. Hadžiahmetović osvojio poslanički mandat.

Lider Džemijeta i jedan od najpoznatijih političkih i nacionalnih figura toga doba Ferhad-beg Draga umire u Đakovici, 2. decembra 1944. godine.

Izvor: Centar za bošnjačke studije (CBS), Tutin 

Povezane vijesti