B(r)ez komentara: U Novom Pazaru “urbicid pod zaštitom države” (FOTO-VIDEO)

U neposrednoj blizini Altun alem džamije (početak 16. vijeka) u Novom Pazaru izvode se radovi na višespratnici. Ovaj biser islamske arhitekture je pod zaštitom države i za sada nije poznato gdje je izostala zaštita i država. Izostao je i glas onih koji bi po prirodi stvari trebali prvi da se čuju: Islamska zajednica u čijim je okvirima, Bošnjačko nacionalno vijeće, Grad Novi Pazar, Zavod za zaštitu spomenika kulture, ustanove kulture, udruženja građana i ekperti koji se bave zaštitom spomenika kulture. Zaštitu identiteta niko ni ne spominje.

Nezvanično sa ovim urbicidom lokalne inspekcije i nadležni nemaju ništa, sve je to “s vrha i iz ministarstva” jer oni imaju ingerencije za gradnju u blizini kulturno-historijskih spomenika.

Altun-alem džamija (džamija sa zlatnim vrhom, alemom – dragim kamenom) nalazi se u središnjem dijelu Prvomajske ulice, nekadašnjeg Stambolskog (Carigradskog) druma, i predstavlja jednu od najlepših građevina te vrste u Sandžaku i Srbiji.

Ne zna se tačna godina izgradnje Altun-alem džamije, ali je izvjesno da je podignuta u godinama između 1516. i 1526. godine.

Prema legendi džamiju je podigla jedna od tri pašine ćerke Altuna.

Kao objekat osmanske i islamske arhitekttute, svojom pozicijom i izgledom, bez obzira na relativno male gabarite je posebna i jedinstvena.

Novopazarska tvrđava sa starom čaršijom i kompleksom oko Altun alem džamije (stara čaršija) obuhvata ulicu Prvog maja) , navodi se u Odluci o proglašavanju za kulturno dobro-prostorno kulturnu i historijsku cjelinu Novopazarske tvrđave sa starom čaršijom i kompleksom oko Altun Alem džamije, broj 633-5/85, od 7. juna 1985. godine, donijeta od strane Skupštine opštine Novi Pazar.

Također, u neposrednoj blizini, preko puta je u izgradnji novi objekat medrese, a taj objekat je praktično naslonjen na “Česmu kod Medrese”, stariju od 500 godina.

Po dosadašnjim saznanjima podignuta je u 15. vijeku, to je jedan od najstarijih sačuvanih objekata ove vrste u Novom Pazaru.

Turski putopisac Evlija Čelebija je u svojim defterima iz 1661. godine, zabilježio da je u Novom Pazaru postojalo devet česama, iz kojih teče voda čista kao “vrelo života”.

“Sve te vode razvedene su iz rijeke Raške. U čaršiji i na pazaru nalazi se još četrdeset česama, koje su podigli dobrotvori za dušu mučenika sa Kerbele, koji su poginuli od žeđi”, napisao je turski putopisac boraveći u Yeni Pazaru.

Vodu je dobijala sa gradskog jaza. Služila je medresantima za uzimanje abdesta a prolaznicima za osvježenje. S obzirom da se nalazi na zidu kompleksa medrese, da je na najprometnijoj ulici novopazarske čaršije i da je po svemu sudeći sačinjena od kamena Trahita kao i Altun alem džamija, vjerovatno je česma i starija od Gazi Isa-begove medrese (ranije Sinan-begova medresa) koja datira iz 15 vijeka”, konstatuje se u historijskih izvorima (Novopazarski zbornik) koji opisuju jednu od rijetko sačuvanih česama iz osmanskog doba u užem gradskom jezgru Novog Pazara.

Također, Odlukom o utvrđivanju nepokretnih kulturnih dobara od izuzetnog i od velikog značaja Stara čaršija koja obuhvata ulicu Prvog maja utvrđena je za nepokretno kulturno dobro-prostornu kulturno-historijsku cjelinu od izuzetnog značaja (Službeni glasnik SRS, br. 14/79).

SNEWS u narednom periodu istražuje slučajeve urbicida nad spomenicima kulture u Novom Pazaru i Sandžaku.

Medin Halilović