Aktuelno Kultura Novi Pazar Sandžak Zanimljivosti

U okviru programa “70 godina muzeja u Novom Pazaru” danas je u prostorijama gradskog muzeja “Ras” održana prezentacija arheoloških istraživanja sjeverne tabije Bedema, odnosno Novopazarske tvrđave.

Prezentaciju u Muzeju održao je korukovodilac istraživanja, arheolog Mustafa Baltić, zajedno sa kolegom arheologom i rukovodilac projekta Vladanom Vidosavljevićem. O značaju arheoloških istraživanja je govorio direktor Muzeja Fuad Baćićanin.

Istraživanja su vršena u tri kampanje od 2019. do 2021. godine. Među nalazima je najznačajniji novčić pronađen prilikom čišćenja santrača kule “Džephane”, mađarski srebrni dinar iz 1618. godine (vladar Matijas II), koj pokazuje da bi najraniji period gradnje kule mogao biti 1618. godina.

Otkriven je i tipični osmanski objekat izgrađen prije nego što je građena tabija, kao i mezar šehida Hajrudina od 24 sefera 920. h.g, odnosno 20. aprila 1542. godine, sa sačuvanim nišanom.

Baltić je predočio da je tokom istražovanja došlo do brojnih rezultata, poput pronalaska kule Džephane i baruthane, zindana, nekropola i novca, kao i pomjeranja do sad poznatih historijskih stvari.

On je izveo zaključak da, pronađena osnova zida u centralnom dijelu tabije može sa sigurnošću potvrditi da je kultura graditeljstva na ovom prostoru postojala prije Bečkog rata (između Osmanskog carstva i evropskih sila od 1683. do 1699.) i da, u osnovu na dosadašnji, mijenja opis historije Novog Pazara i ovog područja.

Tokom ovog skupa su predstavljeni zanimljivi detalji i pronađeni pokretni i nepokretni arheološki materijal, među kojim i muhur (pečat) za koji će detalji biti saopšteni nakon konzervacije.

Iskopavanja su bila podstaknuta namjerom grada Novog Pazara da izvrši revitalizaciju otkrivene kule Džephane i uređivanje prostora oko nje radi konačne prezentacije nađenih ostataka arhitekture.

Arheološka iskopavanja Sjeverne tabije Novopazarske tvrđave, koja je u tri kampanje sprovodio Muzej Ras Novi Pazar, finansirao je Grad Novi Pazar i Ministarstvo kulture i informisanja Republike Srbije.

Muzej Ras Novi Pazar tokom ovog mjeseca održava brojne aktivnosti, a sljedeća aktivnost je tribina „Pazarski rock – historija i putevi“ koja će se realizovati 10. juna u 20 sati.

 

Aktuelno Art Kultura Novi Pazar

U gradskom muzeju sinoće je otvorena izložba slika “Tragovi sjećanja”, novopazarskih akademskih slikarki Emine Ganić, Amre Hodžić Jejna i Esme Alomerović.

Ovom izložbom započet je program obilježavanja 70 godina muzeja u Novom Pazaru koji će obuhvatiti niz događaja u narednih mjesec dana.
Kao jedinstvena mjesta otkrića, muzeji nas uče o našoj prošlosti i otvaraju vidike za nove ideje, a Muzej “Ras” Novi Pazar se trudi da svojim aktivnostima ponudi ova dva suštinska koraka u izgradnji bolje budućnosti, objavila je ova ustanova kulture.
Izvor i foto: https://www.facebook.com/muzejras
Aktuelno Art Društvo Kultura Novi Pazar

U Muzeju „Ras“ u Novom Pazaru sinoć je otvorena samostalna izložba slika „Prizori“, akademskog slikara Rešada Prtinca.

Na otvaranju izložbe istoričarka umjetnosti Svetlana Čeković kazala je da odabrani motivi u obliku velikih krošnji drveća, starogradskih kuća i spomenika prošlosti u interpretaciji Rešada Prtinca preobražavaju se u metaforu nostalgije prema tradiciji kao korpusu prošlosti, iz koje neke sadržaje treba izdvojiti i sačuvati, stoji na sajtu ove ustanove.

Direktor Muzeja Fuad Baćićanin se zahvalio Rešadu Prtincu što je prelijepim motivima stare novopazarske čaršije i spomenicima kulture grada Novog Pazara uljepšao muzejski prostor.

“Muzej „Ras“ Novi Pazar puni sedamdeset godina rada i sve aktivnosti koje se planiraju do 27. juna 2022. godine, kada je Dan osnivanja Muzeja, biće u znaku ovog značajnog jubileja”, naveo je Baćićanin.

Akademski slikar Rešad Prtinac se zahvalio svima koji su podržali organizaciju ovako lijepo i uspješno organizovane izložbe, a posebno onima koji su fotografijom sačuvali od zaborava porušene najljepše dijelove novopazarske čaršije, koje umjetnici danas koriste za slikanjе i oživljavanje duha starog Novog Pazara.

Rešad Prtinac je diplomirao na Fakultetu likovnih umjetnosti u Prištini, odsek slikarstvo u klasi profesora Hilmije Ćatovića.

Učesnik je i dobitnik brojnih nagrada na koloniji „Sopoćanska viđenja“ i „Sandžak inspiracija umetnika“, kao i drugoh domaćih i međunarodnih izložbi.

Aktuelno Društvo Kultura Novi Pazar

U Muzeju “Ras”u Novom Pazaru jučer je otvorena izložba rukopisne muzejske zbirke, a ujedno je prezentovana i mobilna aplikacija „Digitalna biblioteka“.

Mobilna aplikacija predstavlja realizaciju projekta „Digitalizacija fonda stare i rijetke knjige i rukopisnih dokumenata iz zbirke Muzeja Ras Novi Pazar“.

“Značaj aplikacije se u osnovi ogleda u zaštiti, obradi i prezentaciji rukom pisane građe na arapskom, staroslovenskom, hebrejskom i osmanskom jeziku korišćenjem prednosti digitalnih tehnologija”, saopštili su iz ove ustanove.

Rukovodilac muzejske biblioteke Avdija Salković је u svom izlaganju istakao da je izvršena transkipcija i prijevod 38 dokumenata, među kojima ima tapija, tadašnjih ličnih dokumenata, upisa u registar, ugovora o posuđivanju novca, o najmu zemlje.

Pored toga, Salković je dodao postoji i odjeljak rukopisne knjige, gdje je trenutno izloženo pet knjiga od kojih su dvije kompletno prevedene.

Ovaj projekat, koji je podržalo Ministarstvo kuture,  jedinstven je u Novom Pazaru širem području, te je od velikog je nacionalnog i međunarodnog značaja za korisnike kulturnog naslijeđa.

Izložba rukopisne zbirke

Istog dana kada je predstavljena mobilna aplikacija, otvorena je i izložba koja sadrži rukopise na osmanskom, crkvenoslovenskom, arapskom i perzijskom jeziku.

Svi izloženi rukopisi su prevedeni, te su se posjetioci izložbe mogli upoznati sa njihovom sadržinom.

Na otvaranju izložbe je govorila historičarka umjetnosti, muzejska savjetnica Svetlana Čeković i direktor Muzeja dr. Fuad Baćićanin.

Ova izložba je u sklopu završnice projekta „Raskršće baštine“, koji je, također, finansijski podržalo Ministarstvo kulture i informisanja Republike Srbije.

 

Foto:Muzej Ras

 

"Dobrodošli u Sandžak" Projekti

Nezaobilazno mjesto koje prezentira prošlost i sadašnjost, kulturu i civilizacije Novog Pazara i ovog kraja je gradski muzej “Ras”. Smješten je na Žitnom trgu, u centru grada, uz ulicu Stevana Nemanje, tipičnoj zgradi osmanske arhitekture.

Kroz svoj rad Muzej “Ras” teritorijalno pokriva Novi Pazar, Tutin i Sjenicu, ali su njegove aktivnosti do sada dosezale šire područje istraživanja i prikupljanja arheloškog materijala, dokumenata, predmeta i svega što govori o prošlosti ovog područja.

Kako stoji u njegovom historijatu, novopazarski muzej je na inicijativu tadašnjeg Savjeta za prosvjetu i kulturu SO Novi Pazar formiran početkom 1953. godine i kao Gradski muzej je pod tim imenom radio u iznajmljenim prostorijama do kraja 1957. godine kada je promjenio ime u Raški muzej, koji je 1969. godine dobio zgradu, u kojoj se nalazila škola. Zgrada je podignuta sredinom 19. vijeka i u njoj je bila smještena i ruždija (turska gimnazija). Kako je bila ruinirana, te je 1972. godine rekonstruisana i adaptirana za potrebe Muzeja, a Zavod za zaštitu spomenika kulture u Kraljevu proglasio je kulturnim dobrom 10.02.1972. godine, što je mnogo kasnije (17. jula 2001. godine) uradila i Vlada Republike Srbije.

Muzej je 1971. godine promjenio ime u Zavičajni muzej, a naredne, 1972. godine, urađena je rekonstrukcija dobijene zgrade i 28. novembra 1973. godine Muzej je zvanično otvoren za javnost. Današnji naziv Muzej Ras Novi Pazar, dobio je 1. januara 1987. godine.

Tokom skoro sedam decenija rada muzej je od ustanove sa skromnom zbirkom prerastao u značajno mjesto kulture i obrazovanja, važnih dešavanja i obuhvata sve oblasti ljudskog djelovanja, od istorije, preko arheologije, numizmatike, etnologije, primjenjene umjetnosti do savremenog likovnog stvaralaštva.

Prelomna tačka u daljem radu muzeja uslijedila je poslije upisa Starog Rasa sa Sopoćanima u Listu svjetske kulturne i prirodne baštine UNESKO-a, 1979. godine, kada je, kako to sam muzej ocjenjuje “učinjen radikalan zaokret u ukupnom tretmanu i postupku zaštite i uređenja ove spomeničke cjeline”.

Pored stalne postavke, muzej ima odjeljenja arheologije, historije, etnologije, primjenje umjetnosti i specijalnu biblioteku “15. juli”. Zbirke numizmatike, likovnu zbirku, orjentalnu, kao i zbirku legata.

Internet prezentacija Muzeja je sa bogatim tekstulanim i vizuelnim sadržajima na kome su i digitalna biblioteka “Orjentalnom zbirk”, “Sopoćanska viđenja”, “Novopazarski zbornik” i zbirka “U Sjeni kalema i pergamenta”.

Zahvaljujući donatorima, ali i Opštini Novi Pazar i Ministarstvu kulture Srbije, tokom 2003-2004. godine urađena je opsežna rekonstrukcija muzejske zgrade i urađena nova stalna postavka, a 28. novembra 2013. godine Muzej je obilježio šezdeset godina postojanja i rada.

– Šta se sve možete vidjeti i saznati u gradskom muzeju Novog Pazara

Muzej raspolaže predmetima u periodu iz prahistorije i kamenog doba do danas. Arheološko odjelјenje broji preko 3000 predmeta koji nisu podijelјeni u zbirke, ali bi se mogli svrstati u prahistorijsku, antičku i srednjovjekovnu.

Posjetioci muzeja mogu vidjeti fino brušenu sjekiru iz kamenog doba, zlatovez iz 19. vijeka ili čuvenu mašinu za slanje šifrovanih poruka iz Drugog svjetskog rata,. To su samo neki od predmeta koji muzej „Ras“ u Novom Pazaru odvajaju od sličnih ustanova kulture u regionu i šire.

Brušena sjekira iz kamenog doba (4000-1000. g. p.n.e) pronađena na lokalitetu izvora rijeke Ibar kod Rožaja spada u najstarije predmete u muzeju. U toj vitrini koju zovu, prahistorijskoj, nalaze se neka koplja, kalupi i kosti pećinskog medvjeda i lisice. Sjekira je možda najreprezentativnija jer je dobro očuvana, a iz doba je prahistorije. Za to oruđe se može reći da je simbol civilizacije iz tog perioda, kada su ljudi živjeli u pećinama i bavili se lovom i obradom zemljišta.

Među izdvojenim eksponatima je i brojni nakit i koplja iz metalnog doba, koji govore i o davnim burnim vremenima na ovom području. Stalna postavka muzeja, bez obzira na ograničenost u prostoru, poređana je hronološki. Uz glavne predmete pronađene na više arheoloških lokaliteta kod Novog Pazara, Tutina, Sjenice i na Pešterskoj visoravni nalaze se vizuelna pojašnjenja kroz fotografije i tekst. Izloženi predmeti, oruđa, oružja, nakit, novac, ordenje, knjige, isječci iz novina i fotografije oslikavaju vrijeme država i imperija te kultura i umjetnosti koje su postojale na ovom prostoru.

Inače, najstariji predmeti u arheološkom odjelјenju pripadaju starčevačkoj i vinčanskoj kulturi. Riječ je o neolitskom naselјu koje je otkriveno prilikom zemlјanih radova u prigradskom naselјu Dohoviće, lokalitetu koji je konstantno izložen uništavanju.

U historijskoj postavci je pored raznih predmeta, oružja, oruđa, muhura (pečata), ordenja i sličnog i veliki broj sačuvanih knjiga, dokumenata na starosmanskom arapskom, staroslovenskom i srpskom jeziku, kao onih pisanih dvojezično. Među najstarijim knjigama je izloženi Kur’an iz 15. vijeka.

Muzej postavkama, izložbama ali i naučnim i istraživačkim radom posebno tretira razvoj i period srednjevjekovne države Raške i osmanski period.

Muzej je skoro polovinu izložbenog prostora posvetio etnologiji ovog dijela Sandžaka. Posjetioci imaju priliku da vide kako je izgledalo životno okruženje krajem 19. i početkom 20. vijeka u Novom Pazaru.

Tu su dnevne sobe sa originalnim namještajem, predmetima i detaljima jedne muslimanske i jedne pravoslavne porodice. Izloženi su eksponati kojima se prikazuje kultura življenja, ishrane, odijevanja. Tu su čak mnoge sitnice koje simbolizuju kako je izgledao prestiž prije sto ili dvije stotine godina.

Specifičnost područja, način života i etnička šarolikost, gdje većinu čine Bošnjaci i Srbi, uticale su i na karakteristike predmeta. Tako se u Muzeju nalaze različite vrste alatki koje su koristile mnogobrojne zanatlije koje su živjele i radile u Novom Pazaru: terzije, ćurčije, kovači, kazandžije, kujundžije, potkivači, papudžije, jorganidžije, sarači, lončari, mutavdžije, samardžije, dunđeri, tabaci, nanuldžije, britvari, nožari, puškari, duvandžije ali i pekari (ekmedžije), poslastičari, ćevapdžije, aščije (kuvari), kafedžije, mehandžije. Proizvodi većine ovih zanatlija nalaze se i u muzejskoj zbirci.

Najveću pažnju svakako privlače proizvodi terzija, koji su izrađivali dijelove nošnji. Ljepotom izrade, bogatstvom zlatoveza i motivima izdvajaju se primjerci misiraba, miltani, jeleci, džuba, dimije, čakšire, razne vrste košulja itd.

Od svog osnivanja Muzej je ostvarivao saradnju sa srodnim institucijama u Bosni i Hercegovini, Crnoj Gori, Hrvatskoj, Sloveniji, kao i sa područja šireg regiona. Najintenzivniju saradnju imao je sa institucijama iz Srbije, na prvom mjestu SANU-i, Arheološkim, Etnografskim, Istorijskim i Balkanološkim institutom, sa Narodnim, Etnografskim i Istorijskim muzejom Srbije, Republičkim zavodom za zaštitu spomenika i Zavodom za zaštitu spomenika kulture u Kraljevu.

U svom dugogodišnjem radu Muzej Ras Novi Pazar je postigao izvanredne rezultate. Prikupio je preko 10 000 eksponata i veći broj istih je stručno obradio i sredio po zbirkama.

Treba pomenuti i da je Muzej bio jedina institucija registrovana za izdavaštvo, pa je 1974. godine štampana prva knjiga, a potom su usljedila brojna izdanja (oko 150).

– Posjete muzeju

Radno vrijeme muzeja za posjete: Radnim danima od 08 – 20 sati. Subotom od 09 – 14 sati.

Kontakt podaci za zakazivanje grupnih posjeta je telefon: 020 331 683, telefon: 020 331 682

ili e-mail: muzejras@gmail.com

Takođe ima virtuelni pristup na https://muzejnp.rs/virtuelnimuzej/ i aplikacije za mobilne uređaje na:  https://apps.apple.com/ua/app/muzej-ras/id1517247189

“Naša vizija je da budemo vrhunski primjer upravljanja, prezentacije i održivog korišćenja kulturne baštine, kao i referentno mesto interpretacije istorijske i savremene baštine multikulturalnog grada kao što je Novi Pazar i područje koje u nadležnosti muzeja. Samim tim, misija Muzeja Ras Novi Pazar je očuvanje, zaštita, prezentacija i interpretacija lokalnog identiteta, istorije i kulture na dobrobit šire javnosti, obrazovanje svih slojeva društva i održivo korišćenje kulturne baštine”, poručeno je na internet prezentaciji.

Odlukom Vlade Republike Srbije, od 30. aprila 2013. godine, Muzej Ras Novi Pazar je proglašen za instituciju od nacionalnog značaja. Organizator je i zavidnog broja naučnih i stručnih skupova, kao i velikog broja izložbi.

Za razvoj i rad, posebno za naučni i straživački rad i zaostavštinu, naučni i istraživački rad, te očuvanje kulturne baštine preko muzeja, ostaviši neizbrisiv trag, posebno su zaslužni rahmetli Ejup Mušović i pokojna Dragica Premović Aleksić.

Njihovim stopama, sa novim idejama i projektima, nastavio je aktuelni „tim“ muzeja.

Muzej Ras je sproveo i sprovodi niz projekata. Dobitnik je više priznanja i pohvala.

Izvor:

– Muzej “Ras” Novi Pazar, https://muzejnp.rs/

https://www.aa.com.tr/ba/kultura-i-umjetnost/muzej-ras-%C4%8Duvar-pro%C5%A1losti-novog-pazara-i-ostatka-sand%C5%BEaka-/1025178

Foto: Medin Halilović

 

 

Aktuelno Kuhinja Kultura Sandžak

U avliji gradskog muzeja “Ras” u Novom Pazaru Sabiha Dacić, hanuma iz Prijepolja, predstavila je sinoć tajne specijaliteta tradicionalne sandžačke kuhinje.

Gosti su, pored saznaja o tradicionalnim slanim i slatkim specijalitteima sandžačke kuhinje imali prilike da saznaju način spremanja raznih poslastica ali i degustiraju razne specijalitete sa “sandžačke sofre”.
Sabiha Dacić je prisutnima predstavila jela i način njihove pripreme, zahvalila se Muzeju na organizaciji programa i najavila skori izlazak iz štampe knjige sa receptima tradicionalnih sandžačkih jela.

Ona je, prezentujući speciijalitt sandžačke kuhinje istakla da ona postoje od dolaska Osmanlija na ove prostore i sačuvana su zahvaljujući našim mjkama, nanama i bikama koje su ih čuvale i vijekovima prenosile s koljena na koljeno.

“I mi danas to čuvamo i prenosimo na našu djecu, nikada nisan kupila kolač iz prodavnice. Ako slučajno nemam, dođu musafiri, ja ću na brzinu sulpitu, ne da mi nešto u meni da kupim kolač. I ja kad sam bila djevojčurak i mlada nisam shvatala važnost svega ovoga. Ovo što posjedujemo je bogatstvo i kultura”, poručila je Sabiha i pozvala prisutne da joj nakon posluženja daju kritike.

Od gurabija, sulupita, tatlija, sevdidžan, đuzlema, divit (sukane) baklave, posađuše i hamajlice, preko šećer lokuma i pekmezice, do tulumbe, punjenog kadaifa, hurmadžice sa sitom, do eškijaša (peljte, zerde, zahlada ili paluza, do sutlijša sa orasima.

Od slanih jela na sofri je bilo juneće meso kuhano na oari i ćeške. Pojasnila je o da se jelo “češke” (tur. keške) pravi od piletine i geršle, može maslaca i malo ulja, na taj način što se 4-5 sati kuha na blagoj vatr, oklagijom miješa u jedom pravu i tada dosoljava. Jede su uz kajmak koji se stavlja u redinu ćešketa. Ćeške je jedno od jela bez kojeg ne može da prođe ni jedan porodični skup u Polimlju.

Podsjetila je da je sva jela prezentovala u svojim emisijama i sva jela i adete u vezi s njima zapisivala, te da će knjiga “Sabihina sofra”, koja će za 15 dana biti dostupna sadržati preko 150 starih jela, otrgnutih od zaborava.

Prisutnima je u znak zahvalnosti izvela kasidu “Majci i ocu”.

Direktor Muzeja Fuad Baćićanin se zahvalio Sabihi Dacić na pripremi velikog broja jela, a svim gostima što podržavaju rad i učestvuju u programima Muzeja. Rekao je, između ostalog, da su u Novom Pazaru u svakom segmentu života, a posebno u ishrani i tradicionalnim jelima, vidljivi tragovi osmanske kulture i dodao da je ovo najslađa muzejska izložba.
“Ovo je jedna nevjerovatna umjetnost, nevjerovatno znanje, tradicija i kultura koju predstavljamo nama. Znamo da bi oov bilo bolje predstaviti u drugim krajevima Srbije i Balkana gdje moža ova jela i nisu poznata, ali Sabih hanuma je to predstavila prije nas. Naša je želja bila da ovu umjetnost, tradiciju i kulturu predstavi ovdje u Novom Pazaru”, kazao je Baćićanin konnstatirajući da će prisutni na ovoj izložbi moći i da se posluže.
Na skupu su, među brojnim gostima bili Generalni konzul Republike Turske Bašar Bašoč, predsjednica Bošnjačkog nacionalnog vijeća Jasmina Curić, narodni poslanici i vijećnici, javne ličnosti i drugi
Aktuelno Društvo Novi Pazar Politika Turska Vremeplov

u novopazarskom muzeju “Ras” danas je obilježena godišnjica neuspjelog vojnog puča u Turskoj, pod nazivom “15. juli – Odbrana demokratije”.

Izložbom fotografija koje su napravljene tokom i nakon neuspjeha svrgavanja demokratski izabrane vlasti u Turskoj od strane jednog dijela vojnog aparata, u muzeju Ras su prikazani detalji napada i odbrane demokratije 15. jula 2016. godine.

 

U saradnji sa Bošnjačkim nacionalnim vijećem  koje je svake godine do sada ovilježavalo ovu godišnjicu i Turskim konzulatom u muzeju Ras su danas predstavljene najupečatljivije fotografije iz jula 2016. godine.

Današnjem obilježavanju je prisustvovao i prisutnima se obratio Generalni konzul Republike Turske u Novom Pazaru Bašar Bašol.

Takodjer, izložbu su posjetili i predsjednik SDA Sandžaka Sulejman Ugljanin sa saradnicima, predsjednica BNV-a Jasmina Curić, te gradonačelnik Novog Pazara Nihat Biševac, kao i predsjednik opštine Tutin Salih Hot.

Izložbu fotografija je otvorio direktor muzeja “Ras” Fuad Baćićanin, koji je pozvao gradjane iz Novog Pazara i drugih mjesta da posjete izložbu, te da preko fotografija koje si nastale u odbrani demokratije uvide značaj borbe za pravdu i slobodu.

 

Aktuelno Kultura Novi Pazar

Muzej “Ras” u Novom Pazaru ove godine sprovodi četvrtu fazu arheoloških istraživanja u porti Petrove crkve, najstarijem sakralnom spomeniku u Srbiji. Posljednjim iskopavanjima u neposrednoj blizini “najstarije crkve” otkriveni su ostaci još jednog građevinskog objekta i pokretni arheološki materijal.

Direktor novopazarskog muzeja “Ras” Fuad Baćićanin rekao je da su ova istraživanja, iako zaštitna, značajna i da se realizuju uz podršku drugih institucija.

“Prvi put ova zaštitna istraživanja sprovodi Muzej ‘Ras’ Novi Pazar. Ovo je dokaz da, zaista, mi imamo stručnih ljudi, ali i podršku drugih institucija da sprovodimo ovako ozbiljna istraživanja. Ovo je samo jedno u nizu arheoloških istraživanja koja sprovodimo uz saradnju sa stručnjacima, arheolozima i drugim stručnim licima iz Arheološkog instituta iz Beograda i stručni nadzor predstavnika Republičkog Zavoda za zaštitu spomenika kulture”, rekao je Baćićanin.

Podsjetio je da je prva faza istraživanja na ovom vjerskom objektu sprovedena od Narodnog muzeja u Beogradu od 1956. do 1962. godine, druga faza je bila od 1984. do 1988. godine, koju je sproveo Arhitektonski fakultet u Beogradu, a treću je 2004. godine radio Zavod za zaštitu spomenika kulture iz Kraljeva.

   Direktor muzeja Ras u Novom Pazaru Fuad Baćićanin i arheolog Vladan Vidosavljević

Arheolog Vladan Vidosavljević je rekao da su u ovoj prvoj fazi zaštitinih arheoloških istraživanja otkrili ostatke jednog objekta i utvrdili mu gabarite, ali da, za sada, nemaju podatke o periodu iz kojeg potiče.

“Stigli smo do nivoa srednjovjekovne porte preko kojeg je ležalo mnogo slojeva šuta iz vremena kada je crkva bila obnavljana tokom 18. i 19. vijeka. Otkriveno je i dvadesetak grobova, ali to nije konačan broj jer se porta crkve koristila i kao groblje”, rekao je Vidosavljević, koji ispred Muzej rukovodi ovim projektom.

Uglješa Vojvodić iz Arhoeloškog instituta u Beogradu, pojašnjavajući da zaštitna istraživanja imaju za svrhu da istraže taj prostor prije podizanja eventualno drugih objekata, kazao je da su otkrili zanimljive nalaze, među kojima nadgrobnu ploču studeničkog igumana sa početka 19. vijeka.

“Iako su zaštitna iskopavanja, pokušavamo da dođemo do što više podataka. Pored keramike, novčića i drugih uobičajenih nalaza, uzimamo i uzorke zemlje kako bi saznali da li su postojale neke specifične biljke, poput žitarica, koje su koristili u ishrani. Do sada smo uglavnom pronalazili osmanske novčiće i one koje su kovani u Austro-Ugarskoj monarhiji. To je za period 16. i 17. vijeka. Novčići su uglavnom probušeni što znači da su se duže koristili prije nego što su tu završili”, kazao je on.

Prema riječima stručnjaka, većina podataka i informacija o Petrovoj crkvi, koje danas znamo, sakupljeni su tokom prvih arheoloških istraživanja i prvi podaci o njoj su iz 9. i 10. vijeka, a vjeruje se da je kao vjerski objekat na tom mjestu postojala još u doba Rimske imperije.

Prilikom prvih istraživanja u prostoru same crkve, gdje se nalaze ostaci ilirskog kneževskog tumula iz 5. vijeka p. n. e., nađena su 92 predmeta u zlatu i ćilibaru i, kao najznačajniji i najvredniji eksponati, čuvaju se u Narodnom muzeju u Beogradu.

Petrova crkva (Svetih apostola Petra i Pavla) udaljena je dva kilometra od centra Novog Pazara, kao dio kompleksa Stari Ras sa Sopoćanima od 1979. godine je na listi UNESCO-ovr svjetske baštine.

Prema srpskoj historiografiji, u Petrovoj crkvi je krunisan raški vladar Stefan Nemanja, a 1186. godine je na njegov poziv održan crkveno-državni sabor protiv bogumila.

 

Izvor: AA

Foto: Medin Halilović-SNews