Zaključci sa Okruglog stola: Bosanski jezik i pismo u službenoj upotrebi – zakonske obaveze i institucionalni izazovi

Bošnjačko nacionalno vijeće organizovalo je 12. februara 2026. godine okrugli sto posvećen ostvarivanju prava na službenu upotrebu bosanskog jezika i latiničnog pisma, s ciljem sagledavanja normativnog okvira, institucionalne prakse i konkretnih izazova u Republika Srbija.

U usvojenim zaključcima istaknuto je da Ustav i zakoni Republike Srbije formalno omogućavaju ovo pravo, ali da se u praksi ono često relativizira ili svodi na puku formalnost.

„Pravo na službenu upotrebu bosanskog jezika postoji na papiru, ali se u stvarnosti parcijalno primjenjuje ili potpuno ignoriše, čime se obesmišljava jedno od temeljnih kolektivnih prava bošnjačkog naroda“, poručeno je sa skupa.

Učesnici su naglasili da dugogodišnja nedosljedna primjena zakona predstavlja oblik institucionalne pasivnosti koji proizvodi faktičku diskriminaciju i pravnu nesigurnost.

„Dosadašnja praksa šalje opasnu poruku da se zakonska prava mogu tumačiti proizvoljno. To je nedopustivo u pravnoj državi“, navodi se u zaključcima.

Posebno je ukazano na probleme u sredinama gdje je bosanski jezik već uveden u službenu upotrebu – od nepotpunih ili selektivnih dvojezičnih natpisa na institucijama, preko nepostojanja službenih internet stranica opština na bosanskom jeziku, do administrativnih prepreka u vođenju postupaka i nedovoljne primjene jezika u radu pravosudnih i drugih državnih organa.

„Građani se i dalje susreću s preprekama pri ostvarivanju prava na komunikaciju na svom jeziku, a javne isprave se rijetko izdaju sistemski na bosanskom jeziku“, upozoreno je.

Sa okruglog stola upućen je zahtjev Vlada Republike Srbije da hitno, potpuno i bezuslovno obezbijedi primjenu zakonskih obaveza u svim organima državne uprave, javnim institucijama i preduzećima na teritorijama gdje je bosanski jezik u službenoj upotrebi.

Poseban apel upućen je lokalnoj samoupravi u Priboj da bez odlaganja donese odluku o uvođenju bosanskog jezika u službenu upotrebu i izmijeni statut opštine.

„Svako dalje odlaganje pune implementacije zakona smatrat ćemo svjesnim zanemarivanjem ustavnog poretka i institucionalne odgovornosti prema bošnjačkom narodu“, naglašeno je.

Od nadležnih ministarstava zatraženo je da u precizno definisanom roku izvrše inspekcijski nadzor nad primjenom službene upotrebe bosanskog jezika i javno objave rezultate, uz konkretne mjere i rokove za otklanjanje nepravilnosti.

U zaključcima se također navodi da, ukoliko se u razumnom roku ne obezbijedi potpuna i dosljedna primjena zakona, slijedi pokretanje svih raspoloživih institucionalnih, pravnih i međunarodnih mehanizama zaštite kolektivnih prava Bošnjaka.

„Bosanski jezik mora se u svim državnim registrima i evidencijama voditi isključivo pod svojim punim i zakonom priznatim nazivom – bosanski jezik, bez administrativnih improvizacija“, poručeno je.

Od narodnih poslanika iz reda bošnjačkog naroda očekuje se da pitanje pune implementacije službene upotrebe bosanskog jezika postave kao prioritetnu temu, dok je predložena i izrada posebne publikacije koja bi građanima i institucijama približila njihova prava.

Zaključeno je i da Narodna skupština Republike Srbije, kao i skupštine opština i gradova, trebaju imati obavezu da jednom godišnje razmatraju izvještaj o ostvarivanju prava manje brojnih naroda, sa jasnim podacima o obimu njihove primjene u Republici Srbiji.